سلطان محمد ميرزا قاجار
149
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
داخل درهء سنگلاخ پر رملى شده ، آخر باز به جلگهء وسيعى مىرسد كه اطرافش كوه است . سنگ اين كوهستان چندان سخت نيست . آخر راه در دامنهء كوه علامت آبادى از قديم هست . ولى اطراف اين جلگه در كوهستان از سابق به طورهاى بسيار خوب از سنگ كوه سردرهاى خيلى بقاعدهء باشكوه كه طرفين آن ستون [ است ، ساختهاند ] و روى درها كيلاويهاى « 2 » خوب [ و ] روى كيلاويها اشكال درست . درهاى خيلى بزرگ [ و ] پلهاى عريض بهجهت بالا رفتن ، بر دم درها ساخته شده است . از در كه داخل مىشوى اطاقهاى بزرگ و كوچك خيلى خوب از خود سنگ كوه [ 87 آ ] درآوردهاند . خطوط عبرى و كوفى در اكثر از اين حجاريها نوشته شده است . معلوم مىشود در قديم آبادى عظيمى بوده است . حال در وسط جلگه كه زمين رملى دارد ، چاه آبى است و بركه [ و ] قلعهء كوچكى كه محافظين بركه در او ساكناند . چند عدد درخت خرما دارد . در چهار ساعتى مداين صالح ده آباد معتبرى است كه خرما و ليمو و هندوانه [ و ] بعضى چيزها از آن آبادى آورده ، در حمل حاج مىفروشند . جبل ابو طاقه از مداين صالح الى جبل ابو طاقه هجده ساعت [ است ] . اوّل راه جلگه و هموار ، بعد داخل درهء بلند و پست پر از سنگ و رملى مىشود . سه جاى دره خيلى تنگ است . ناقهء صالح آخر راه از گردنه [ اى ] كه محل پى كردن ناقهء صالح است ، بالا مىرود . بعد از گردنه جلگهاى است ، زمينش ريگ [ و ] خار و علفهاى ديگر بسيار دارد .
--> ( 2 ) . با مراجعه به مآخذ موجود ، مفهوم اين واژه يافت نشد . محتملا مقصود كتيبهء بالاى درگاه است « . . . درگاه ورودى جناح و ايوان درگاه منقش كرده ، همه به ميناهاى ملون كه در گچ درنشاندهاند ، بر نقشى كه خواستهاند ، چنان كه چشم از ديدن آن خيره ماند . و كتابتى همچنين به نقش مينا بر آن درگاه ساخته و لقب سلطان مصر بر آنجا نوشته » . ( سفرنامهء ناصر خسرو ، ص 39 ) .